online-link
top-70years

อ๊อกซิโทซิน : วิถีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็นแม่

jitta-pic_017ในช่วงตั้งครรภ์  ร่างกายและสมองของคุณแม่จะมีการเตรียมพร้อมเพื่อตอบสนองต่อฮอร์โมนแห่งความเป็นแม่นี้  ในช่วงขณะคลอดตามธรรมชาติ ระดับฮอร์โมนนี้จะขึ้นสู่ระดับสูงทั้งในแม่และลูก  ทำให้แม่คุ้นเคยกับกลิ่นลูก อยากอยู่ใกล้ๆลูก   ลูกก็จะผ่อนคลาย และชอบที่จะเข้าหากลิ่นของแม่

ช่วงหลังคลอดใหม่ๆนี้คือช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดที่แม่ลูกจะได้พบกัน และเริ่มการให้นมแม่ค่ะ


เกิดอะไรขณะให้นม  

ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการให้นม มี 2 ชนิด คือ โพรแลคตินและออกซีโทซิน เป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวกับการสร้างการผลิตและการให้นมแม่ค่ะ  ฮอร์โมนทั้ง 2 ชนิดนี้ผลิตจากต่อมใต้สมอง คือ ต่อมพิทูอิตารี โดยโปรแลคตินถูกสร้างจากต่อมส่วนหน้า   ส่วนออกซีโตซินผลิตจากส่วนหลังของต่อมเดียวกัน โพรแลคติน จะถูกกระตุ้นให้หลั่งเพิ่มขึ้นเมื่อทารกดูดนมแม่ ซึ่งจะทำให้เกิดการสร้างน้ำนมขึ้นในต่อมน้ำนม   โพรแลคตินจะขึ้นสูงค้างอยู่หลังจากลูกดูดนม นานประมาณ 30 นาที แล้วก็จะตกลง       หากลูกไม่ได้ดูดนมต่อเนื่องบ่อยๆ สมองก็จะไม่ผลิตโพรแลคตินออกมาอีก น้ำนมก็จะผลิตออกมาน้อยตามไปด้วยค่ะ  นี่คือเหตุผลที่จะต้องให้ลูกดูดนมแม่กันบ่อยแทบจะตลอดเวลาในช่วง 1-3 วันแรกนี้โดยไม่ต้องให้นมอื่นเสริม  ออกซีโทซิน หรือ cuddle hormone (การกอด) หรือ  bonding hormone (ฮอร์โมนที่ทำให้เกิดความรักความผูกพัน) จะเพิ่มสูงขึ้นในช่วงใกล้คลอด    และหลังจากคลอดแล้วออกซีโทซินก็จะไปกระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมของความเป็นแม่ค่ะ    ทุกครั้งที่ลูกดูดนมแม่ สมองจะผลิตฮอร์โมนชนิดนี้เพิ่มมากขึ้น      ทำให้ความรักความผูกพันระหว่างคุณแม่และลูกน้อยเพิ่มมากขึ้น     และลูกก็จะได้รับออกซีโทซินจากนมแม่โดยตรงด้วยค่ะ    เพราะในน้ำนมแม่มีฮอร์โมนชนิดนี้อยู่ด้วยเช่นกัน  ซึ่งจะทำให้ลูกเกิดความรู้สึกผูกพันกับคุณแม่     นอกจากนั้น ออกซีโทซินยังทำให้เกิดการหลั่งน้ำนมด้วย คือ การที่คุณแม่มีน้ำนมพุ่งออกมาจากเต้า      เพราะออกซีโทซินกระตุ้นให้กล้ามเนื้อเล็กๆ ที่อยู่รอบๆ ต่อมน้ำนม และกล้ามเนื้อเล็กๆ ที่พันอยู่รอบๆ ท่อน้ำนมมีการบีบตัว   ทำให้น้ำนมไหลไปสู่ลูกอย่างต่อเนื่องค่ะ 
 

อารมณ์ดี...น้ำนมไหลดี

ฮอร์โมนออกซีโทซินจะไวต่ออารมณ์และความรู้สึกของคุณแม่มากค่ะ หากคุณแม่รู้สึกเครียด กังวล  เกิดความกลัว  หรือเหนื่อยอ่อนจากการพักผ่อนไม่เพียงพอ ก็จะทำให้สมองผลิตฮอร์โมนชนิดนี้น้อยลง ทำให้ปริมาณน้ำนมน้อยลงไปด้วยเช่นกันค่ะ ในทางตรงข้าม สิ่งที่ทำให้ฮอร์โมนนี้หลั่งได้ดีขึ้น ก็คือจิตใจที่มีความสุขของแม่เองค่ะ  คุณแม่บางคนแค่คิดถึงหรือได้กลิ่นลูกฮอร์โมนหลั่งออกมาได้เลย อย่างเช่นคุณแม่บางคนเวลาจะปั๊มนมจะต้องเอาผ้าที่ลูกเคยใช้ไปนั่งดม พอได้กลิ่นลูกก็มีความสุข น้ำนมก็ออก บางคนเอารูปลูกไปดูก็มีความสุข น้ำนมก็ออกเช่นกัน 
ดังนั้น หากต้องการให้ฮอร์โมนหลั่งดี น้ำนมมาในปริมาณมาก คุณแม่ก็ต้องทำใจให้สบาย ไม่เครียด  เพราะถ้าเครียดน้ำนมก็จะยิ่งน้อยค่ะ  การให้นมแม่จะเป็นไปตามธรรมชาติค่ะ ลูกร้องไห้หิวนมก็ให้กินนม กินแล้วก็นอน พอร้องใหม่ก็ให้กินใหม่  ลูกนอนหลับก็นอนด้วย ตื่นขึ้นมาหิวก็กินใหม่ เป็นอย่างนี้ไปเรื่อยๆ  โดยเฉพาะในช่วงเดือนแรกซึ่งแทบ จะไม่ต้องทำอะไรเลย เพราะเด็กในช่วงเดือนแรกต้องการอยู่กับคุณแม่เท่านั้นค่ะ

 

tip เพิ่มความสุขขณะให้นม

เลือกโรงพยาบาล  ข้อนี้ถือเป็นการเตรียมตัวตั้งแต่ก่อนคลอดค่ะ หากคุณแม่ตั้งใจว่าจะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ก็ควรไปคลอดในโรงพยาบาลที่สนับสนุนเรื่องนมแม่ด้วย  พราะถ้าทางโรงพยาบาลสนับสนุนเรื่องนมแม่ ก็ให้ลูกมาดูดนมแม่ตั้งแต่ต้น  ให้คุณแม่และลูกน้อยมีการโอบกอดกัน ตั้งแต่วันแรกหรือชั่วโมงแรก โดยไม่ให้นมอื่น ไม่ให้จุกนม ซึ่งจะทำให้การให้นมแม่ง่ายขึ้นค่ะ

ทำใจให้สบาย ควรทำจิตใจให้สบาย หากรู้สึกเครียดควรหาทางผ่อนคลาย เช่น อาบน้ำให้สบายตัว ดูหนัง ฟังเพลงให้สบายใจ

อาหารครบ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบหมวดหมู่ อาจเพิ่มเมนูอาหารที่ช่วยเพิ่มปริมาณน้ำนมในบางมื้อ ดื่มน้ำมากๆ

หาผู้ช่วย การเตรียมตัวของคนรอบข้าง สำคัญพอๆ กับคุณแม่เลยค่ะ เพราะหากคุณแม่เตรียมตัวอย่างดี แต่คนรอบข้างไม่เตรียมตัวด้วยเลย ความคิดเห็นในเรื่องของการเลี้ยงลูกก็ไม่ตรงกัน  ก็จะทำให้เกิดปัญหาหรือเกิดความลำบากในการเลี้ยงลูกได้ค่ะ

No นมขวด  ในเดือนแรกหลังคลอด ไม่ควรมีนมผสมและขวดนมอยู่ในบ้านค่ะ  หากมีไว้ใกล้มือเมื่อไหร่การให้นมแม่ก็จะทำได้ยาก  เพราะแนวโน้มว่าจะเอานมผสมให้ลูกกินก็มีมากตามไปด้วย  ถ้าลูกได้ดูดจุกนมก่อนที่จะดูดนมแม่ได้ชำนาญ ลูกอาจจะติดการดูดจุกจนไม่ยอมดูดนมแม่ก็ได้ค่ะ

 

หาความรู้เรื่องการให้นมแม่เพิ่มเติมได้ที่ www.thaibreastfeeding.org ชุมชนคนรักนมแม่แห่งนี้มีคำแนะนำและ กำลังใจเพื่อคุณแม่จะได้ให้นมแม่ต่อได้นานเท่าที่ต้องการค่ะ
เพียงคุณแม่ดูแลตัวเองทั้งร่างกายและจิตใจ มีความมั่นใจว่าสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ แบบไม่กดดันตัวเองจนเครียด ให้ทุกวินาทีที่อยู่กับเจ้าตัวเล็กเป็นช่วงเวลาแห่งความสุข ก็ช่วยให้มีอารมณ์ดีและน้ำนมไหลดีแล้วละค่ะ แก้ไขเพิ่มเติมจากบทสัมภาษณ์ที่ให้กับนิตยสารรักลูก ฉบับ มกราคม 2553

อ๊อกซิโทซิน : วิถีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็นแม่
เขียนโดย พญ. ศิริพัฒนา ศิริธนารัตนกุล    
พฤหัสบดี, 14 มกราคม 2010

ติดต่อ เสถียรธรรมสถาน

logo

เสถียรธรรมสถาน เลขที่ ๒๓ ถนนวัชรพล รามอินทรา ๕๕ แขวงท่าแร้ง เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ๑๐๒๓๐
โทรศัพท์ 02-519-1119, 02-510-6697, 091-831-2294

โทรสาร 02-519-4633

E-mail: sdsweb.webmaster@gmail.com

แผนที่สถานที่ตั้งเสถียรธรรมสถาน

เนื่องด้วยเสถียรธรรมสถานไม่สะดวกในเรื่องสถานที่จอดรถ ขอความกรุณาให้ท่านใช้รถประจำทางหรือรถสาธารณะในการเดินทาง ธรรมขอบพระคุณ

?>