online-link
top-ny2017

แลกเปลี่ยนเรียนรู้

เมื่อถึงเวลาที่พวกเราจะต้องเป็นนักสำรวจธรรมชาติ เราก็ต้องมาเตรียมตัว เตรียมความพร้อมที่จะออกเดินทางสำรวจเส้นทางธรรมชาติของป่าปลูกมือในเสถียรธรรมสถานอย่างเป็นผู้ที่ตระหนักรู้ ถึงการไม่เบียดเบียนธรรมชาติ ไม่ขโมยธรรมชาติและไม่ทำร้ายสิ่งต่างๆที่เกื้อกูลต่อการเติบโตของชีวิตใหญ่น้อยในป่าปลูกมือของชุมชนแห่งนี้ 15 ชีวิต สมาชิกน้อยๆ ที่ระดมความคิดเห็นสร้างกติการ่วมกันที่จะใช้โอกาสครั้งนี้เป็นโอกาสที่จะไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกันคือ

1. เราจะเคารพธรรมชาติ ไม่เสียงดังรบกวนสัตว์น้อยใหญ่ทั้งหลาย

2. เราจะเดิน อย่างมีสติ และมีทุกก้าวย่างอย่างระมัดระวัง เพราะเรารู้ว่าสัตว์เล็กๆอาจถูกเบียดเบียนจากความประมาทของเรา

3. เราจะไม่ทำลายต้นไม้ ดอกไม้ พืชและสัตว์ทุกชนิดตลอดเส้นทางการเดิน

และหลังจากนั้นเราก็มาดูอุปกรณ์ต่างๆที่จะใช้ในการเดินศึกษาธรรมชาติครั้งนี้พร้อมกับศึกษาวิธีใช้งานได้แก่

parentschool_001 แว่นขยาย

parentschool_002 สมุดบันทึกธรรมชาติ

 

เราเริ่มจากการศึกษาประวัติป่าปลูกมือในเสถียรธรรมสถานตลอดจนเรียนรู้เส้นทางการเดินจาก CDที่เล่าเรื่องราวของเสถียรธรรมสถานจากแผ่นดินที่มี แต่ทุ่งนาร้อนแล้งไม่มีต้นไม้สักต้นเดียว และภาพประกอบจากหนังสือกรุณาแห่งหัวใจ โดยมีแผนที่ผืนป่าประกอบการเดิน กว่า ๒๐ ไร่ในปัจจุบัน เมื่อพร้อมเราก็ออกเดินทางด้วยหัวใจที่พองโตพร้อมกับความรู้สึกที่ได้รับจากการโอบล้อมของต้นไม้ใหญ่น้อย และสัตว์รายรอบที่ให้ร่มเงาตามเส้นทางการเดิน

จุดแรก....เราหยุดที่สวนน้ำตกพระอวโลติเกศวร เราแยกย้ายกันดูหอยทาก ซึ่งเป็นโจทย์ในการเดินป่าของเราในวันนี้ ด้วยความเงียบที่เราทุกคนร่วมกันสร้างกติกาไว้ ทำให้บรรยากาศรอบตัวของเราดูสงบ จึงมีสัตว์ที่เรากำลังสังเกตนั้น เคลื่อนไหวอย่างเนิบช้า อ๋อ หอยดานนั่นเอง มี 2 ตัวเดินใกล้ๆกัน นักสำรวจน้อยคนหนึ่งพูดขึ้นหลังจากที่พบและสะกิดเบาๆเรียกเพื่อนๆมาดู หอยทากกำลังเดินอย่างเนิบช้า หอย เด็กๆทุกคนตื่นเต้นมาก ทั้งๆที่หลายคนเคยมาแล้วและได้เคยพบหอยทากเหล่านี้ แต่ก็น่าแปลกใจว่า ในครั้งนี้เด็กที่เคยมาแล้วและได้พบกับหอยทากแบบเดิมซ้ำอีก ทำไมจึงตื่นเต้น คุณครูผู้ออกเดินสำรวจเก็บโจทย์นี้ไปตั้งคำถามหลังจากสรุปบทเรียนตอนท้าย เพื่อให้เด็กๆมีสมาธิกับการเดินป่าต่อ และบริเวณที่ใกล้ๆเด็กๆ ก็พบหอยอีกชนิดหนึ่งคือ หอยทากยักษ์แอฟริกันที่กำลังจะเก็บนวด อาจเป็นเพราะมีแมลงไต่ที่ตรงบริเวณที่ไม่มีเปลือกหุ้ม

เนื่องจากหอยที่เราพบบริเวณนี้ตัวไม่โต เราจึงใช้แว่นขยายส่องดูอยู่ไกลๆ เพื่อไม่ให้เขาตกใจหดตัวเข้าไปอยู่ในเปลือก เด็กเข้าแถวแล้วดูสลับกันดูหอยที่พบ สร้างกติกาการดูเหมือนการส่องนก และเพื่อให้ทุกคนได้เห็น หลังจากนั้นเราก็วาดภาพและลงบันทึกสัตว์ที่เราพบเห็นกันในบริเวณนี้

จุดที่สอง....เราเดินข้ามสะพานไม้ที่ 2 ผ่านบ่อบำบัดน้ำเสีย เราพบกิ้งกือกระบอก 1 ตัว ที่ตกใจแล้วม้วนตัวกลมๆเพื่อป้องกันตัวเองให้ปลอดภัยจากอันตราย พวกเราจึงนั่งลงแล้วสนทนากันว่า กิ้งกือจะยืดตัวออกมาเดินเหมือนปกติจะใช้เวลานานเท่าใด เราก็แลกเปลี่ยนและคุยกัน สักครู่มีเสียงกระซิบเบาจากแม่ครูเอื้อมพร คุณครูที่แสนใจดีของโครงการโรงเรียนพ่อแม่พูดขึ้นว่า "เขาจะไม่ยืดตัวจนกว่าเสียงสนทนาของเราจะหยุดลง เพราะแรงสั่นสะเทือนของเสียงที่กระทบพื้นรอบๆตัวเขาทำให้เขารู้ว่ายังมีอันตรายและมีอะไรอยู่รอบตัวเขาซึ่งจะยังไม่ปลอดภัย" เมื่อได้ฟังดังนั้นพวกเราก็ตัดสินใจเดินออกไปยืนดูห่างๆ แล้วพิสูจน์ในสิ่งที่แม่ครูได้บอกกับเรา....เมื่อเวลาผ่านไป ประมาณ 2 นาที พวกเราก็เห็นกิ้งกือกระบอกค่อยๆยืดตัวขึ้นช้าๆ แล้วก็ค่อยๆเดินต่อไป ยิ่งทำให้เรามั่นใจว่าเสียงของพวกเราเป็นสิ่งที่ต้องระมัดระวังเพราะทำให้เกิดผลกระทบกับสิ่งต่างๆ ของธรรมชาติโดยรอบ บทเรียนจากกิ้งกือกระบอกตัวนี้สอนให้เรารู้ว่าเราต้องเคารพความมีชีวิตซึ่งกันและกัน ไม่เบียดเบียนด้วยการกระทำในทุกๆด้าน

 

parentschool_004 นักสำรวจน้อยกำลังใช้แว่นขยายดูหอยทากตัวเล็กที่เดินอยู่

parentschool_005 ภาพหอยทากที่พบในครั้งนี้


จุดที่สาม...เราสำรวจพื้นที่บริเวณหน้าเรือนพักผู้ปฏิบัติธรรมและเราก็พบหอยทากสาริกาตัวสีทองๆ 2 ตัว เนื่องจากบริเวณนี้ไม้ค่อยมีพื้นที่เป็นพื้นดินมานักจึงไม่ค่อยพบสัตว์เล็กๆ แต่สิ่งหนึ่งที่พวกเราเห็นก็คือ ต้นไม้ใหญ่หลายต้น และต้นที่พวกเราหยุดดูคือต้นมะม่วงยักษ์ ต้นนี้สูงมาก บริเวณรอบต้นมีเปลือกหุ้มที่เต็มไปด้วยตะไคร่สีเขียว มีเห็ดเล็กๆ ต้นพืชเล็กๆ ขึ้นตามเปลือที่หุ้มลำต้นนี้ด้วยจึงชวนกันหยุดแล้วสนทนาว่า

 

parentschool_006

ครูโอ๊ะถาม : เด็กๆเห็นอะไรที่เปลือกของต้นมะม่วงต้นนี้ค่ะ

นักสำรวจน้อย คนที่1 ตอบ : เชื้อราขาวๆค่ะ....

นักสำรวจน้อย คนที่2 ตอบ : สีเขียวๆแต่จำไม่ได้ว่ามันชื่ออะไรค่ะ......

นักสำรวจน้อย คนที่3 ตอบ : ต้นไม้น้อยและเห็ดเล็กๆครับ

ครูโอ๊ะถาม : ทำไมถึงเกิดสิ่งมีชีวิตเล็กเหล่านี้ ( หลังจากนั้นๆเด็กช่วยกันตอบคำถามพร้อมๆกัน)

นักสำรวจน้อยช่วยกันตอบ : เพราะมันมีความชื้น เปลือกมันเหมือนดินนุ่ม และที่เปลือกของมันน่าจะมีอาหารต้นไม้ถึงขึ้นได้ครับ/ค่ะ

ครูโอ๊ะถาม : ต้นไม้ต้นนี้มีประโยชน์อย่างไร และให้อะไรเราบ้าง

เด็กๆช่วยกันตอบ : ให้ร่มเงา ... ให้ต้นไม้เล็กๆเกิด.... ให้เห็ดน้อยเกิดบนต้น....ให้ผลไม้กับคนและสัตว์ ....ให้อากาศดีๆ ครับ/ค่ะ

ครูโอ๊ะถาม : ต้นไม้เขาเลือกไหม ว่าเขาจะให้อากาศกับใคร ให้ผลไม้กับใครบ้าง...และเลือกให้เฉพาะคนที่ทำความดีใช่ไหม?

เด็กช่วยกันตอบ : ไม่ใช่ค่ะ.....ให้ทุกคน เด็กก็ให้ ผู้ใหญ่ก็ให้ สัตว์ที่อยู่ที่นี่ก็ได้อากาศจากพี่ต้นไม้เหมือนกัน....เพราะต้นไม้ใจดี

รูโอ๊ะถาม : แล้วเราจะทำอะไรเพื่อเป็นการตอบแทนต้นไม้บ้าง...

เด็กๆช่วยกันตอบ : ไม่ทำลายต้นไม้และช่วยกันปลูกต้นไม้เยอะๆ.....ไม่เด็ดต้นไม้ ไม่ตัดต้นไม้ และช่วยกันทำความดีให้ต้นไม้ภูมิใจว่าให้อากาศมาให้เรา และเราก็ ทำความดี

หลังจากนั้นเราก็ออกเดินสำรวจต่อเพื่อดูหอยทากชนิดอื่นๆบ้าง และระหว่างทางเราก็พบหอยดักดานอีกประมาณ 13 ตัว แต่สิ่งที่น่าเศร้าใจสำหรับพวกเรานักสำรวจน้อยคือ เราพบซากหอยที่ตายแล้วเพราะเกิดจากการที่โดนเหยียบไปเมื่อสักครู่ เพราะตัวหอยยังเปียกอยู่ 3 ตัว (เด็กๆเรียกหอยทากที่ตายแล้วว่า ศพ) นักสำรวจน้อยคนหนึ่งกล่าวว่า "ดีนะ....ที่หอยไม่ได้ตายเพราะพวกเรา พวกเราเดินระวังมากเลย"

แล้วเราก็เดินทางกลับมาที่จุดนัดพบในตอนแรกเพื่อสรุปงานกัน โดยเรานั่งล้อมวงแล้วครูโอ๊ะผู้ร่วมเดินสำรวจกับเด็กในครั้งนี้ตั้งคำถามขึ้นก่อนว่า

ครูโอ๊ะถาม : ก่อนเดินป่าในวันนี้ เรารู้สึกอย่างไร

นักสำรวจน้อยช่วยกันแสดงความรู้สึกว่า : ก่อนเดินตื่นเต้นมาก อยากให้เดินเร็ว อีกคนแลกเปลี่ยนว่าหนูก็เหมือนกัน แต่หนูตั้งคำถามว่าเราจะเจอสัตว์อะไรบ้างนะ.... และหอยทากที่เราดูในภาพกับตัวจริงจะเป็นอย่างไร ( ครูโอ๊ะถามต่อ)

ครูโอ๊ะถาม : ก่อนเดิน ใครตื่นเต้นบ้าง

นักสำรวจน้อยช่วยกันแสดงความรู้สึกว่า : เด็กๆยกมือเกินกว่าครึ่ง ล้วมีบางคนพูดเสริมว่า ตื่นเต้นและกลัวๆนิดๆเพราะคิดว่าน่าจะมีสัตว์ตัวใหญ่ๆด้วยค่ะ

ครูโอ๊ะถาม : หลังจากเดินแล้ว เรารู้สึกอย่างไร

นักสำรวจน้อยช่วยกันแสดงความรู้สึกว่า : ทุกคนตอบพร้อมกันว่าสนุกและมีความสุขค่ะ

ครูโอ๊ะถาม : หนูมีความสุขแล้ว.....ต่อจากนี้หนูจะทำอะไรให้ใครเป็นสุขได้บ้างค่ะ

นักสำรวจน้อยตอบกันทีละคนว่า : ผมจะเป็นเด็กดีเชื่อฟังคุณพ่อคุณแม่ครับ.......ผมก็จะไม่ดื้อ และจะไม่เด็ดใบไม้ครับ...... หนูจะไม่ทำให้พี่ต้นไม้ที่ให้อากาศหนูมาต้องเสียใจหนูจะทำความดีและชวนคุณพ่อคุณแม่ปลูกต้นไม้ให้เยอะๆเหมือนบ้านคุณยายจ๋าค่ะ........หนูดีใจที่วันนี้ไม่ได้เหยียบหอยทากเลย ต่อไปนี้หนูจะระมัดระวังเวลาเดิน.........

ครูโอ๊ะถาม : มีคำถาม ที่สงสัยอยากให้คนที่เคยมาที่นี่แล้วพบหอยทากว่าเมื่อก่อนเห็นแล้วทำไมไม่เต้นเต้น

เหมือนวันนี้

นักสำรวจน้อยคนหนึ่งยกมือขึ้นตอบว่า : ก็เมื่อก่อนไม่รู้ว่าชีวิตของหอยทากน่าสงสาร นอกจากจะเดินช้าแล้ว ยังเป็นอาหารของสัตว์บางชนิดแล้วเขาก็หนีไม่ทันด้วยเพราะเดินช้ามาก และคิดว่ามันน่ากลัวเพราะเคยได้ยินทากดูดเลือดครับ และวันนี้ได้เอาแว่นขยายส่องดูชัดๆ มันก็สวยดีครับ สีทองก็มี สีน้ำตางอ่อนก็มี..

เราก็ได้คำตอบแล้วว่า แค่หอยทาก ตัวเล็กๆที่เคยเห็น เพียงแต่เราได้มีโอกาสเรียนรู้และศึกษาทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เราก็จะพบว่าสิ่งที่เราคิด เราเห็น กับความเป็นจริงนั้น มันอยู่คนละหนทาง แต่ถ้าเราเอาสิ่งที่เราคิด เราเห็น มาใคร่ครวญเพื่อหาคำตอบอย่างมีสติ เราก็จะพบคำตอบที่เป็นความจริงในที่สุด เราจึงรู้ว่า "สิ่งที่เห็น....ไม่ใช่สิ่งที่เป็น เพราะสิ่งที่เป็น เราไม่มีโอกาสได้เห็นมันถ้าขาดปัญญาและการใคร่ครวญอย่างเหตุผล และ มีสติ"

เวลาใกล้หมดแล้ว หลังจากนั้นก็นัดหมายว่า ในครั้งหน้าเราจะดูพืชเล็กๆกันให้เตรียมหาข้อมูลมานะ วันนี้เราไม่ได้สรุปงานให้คุณยายจ๋าฟังเพราะฝนก็ทำท่าจะตก เอาไว้คราวหน้าค่ะ และถ้าอยากรู้เรื่องหอยทากเพิ่มเติม ไปศึกษาใน Internet เอานะ แล้วมาแลกเปลี่ยนกันในคราวต่อไป

บทสรุปส่งท้าย ครูโอ๊ะได้พูดกับเด็กๆว่า วันนี้เรามีความสุข เราสนุกตื่นเต้น และเราได้รับความรู้ต่างๆ บนผืนแผ่นดินแห่งนี้..............ที่เมื่อก่อนเป็นแค่ผืนนาแห้งแล้ง ไม่มีต้นไม้ให้ร่มเงา แต่วันนี้มันเป็นป่าที่อุดมสมบูรณ์ สิ่งเราต้องไม่ลืมเบื้องหลังความสนุกของพวกเราในวันนี้ โดย....อย่าลืมการบ้านที่เราตกลงกันว่าจะกลับไปสร้างความสุขให้ใครได้บ้าง เหมือนอย่างที่คุณลุงมดงานเฝ้าเพียรปลูกต้นไม้ให้เราบนผืนดินแห่งนี้ มานานกว่า 2 ทศวรรษ นะค่ะ ส่งสมุดบันทึกแล้วกลับบ้านได้ค่ะ.................

 

Page 2 of 2

<< Start < Prev 1 2 Next > End >>
calendar_parent_2560

ติดต่อ เสถียรธรรมสถาน

logo

เสถียรธรรมสถาน เลขที่ ๒๓ ถนนวัชรพล รามอินทรา ๕๕ แขวงท่าแร้ง เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ๑๐๒๓๐
โทรศัพท์ 02-519-1119, 02-510-6697, 091-831-2294

โทรสาร 02-519-4633

E-mail: sdsweb.webmaster@gmail.com

แผนที่สถานที่ตั้งเสถียรธรรมสถาน

เนื่องด้วยเสถียรธรรมสถานไม่สะดวกในเรื่องสถานที่จอดรถ ขอความกรุณาให้ท่านใช้รถประจำทางหรือรถสาธารณะในการเดินทาง ธรรมขอบพระคุณ

?>